5 -2-2021



d

NIEUWS 

 

 

BLOG AMERIKAANSE PRESIDENTSVERKIEZINGEN 2020
Van december 2018 t/m 22 januari 2021 heb ik hier een blog bijgehouden over de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

De hele blog, 174 pagina's in PDF, is via de volgende link te lezen of te downloaden:

COMPLETE USA2020-BLOG IN PDF

Leessuggestie: begin onderaan bij de vroegste entrees om zo de ontwikkelingen vanaf het begin te volgen.
Volledig gebaseerd op Amerikaanse bronnen. Zie ook: Bronnenoverzicht

__________________________________________


EXTREMISME IN SOORTEN EN MATEN
28-5-2021 - In 2018 verscheen mijn boek Maoïstische memoires. De Nederlandse maoïstische organisaties die vooral in de jaren zeventig van de twintigste eeuw nog wel eens aandacht trokken, beschouw ik daarin als extremistisch. Het zegt genoeg dat hun verklaarde streven de gewelddadige revolutie was. Ze waren met uitzondering van de groep Rode Jeugd overigens tegen terrorisme. Bij dat geweld stelde men zich vooral een toekomstige opstand van 'de massa's' voor, al was het natuurlijk wel onder leiding van de revolutionaire voorhoedepartij...

Inhoudelijk was het bittere ernst, maar het waren grote woorden van mini-organisaties zonder veel invloed. De maoïstische Socialistische Partij (SP) ging pas groeien nadat ze eerst deed alsof ze niet meer maoïstisch was, en in de loop van de tijd ook werkelijk steeds meer 'principes' liet verwateren. Al ging dit nooit gepaard met een duidelijke afrekening met het eigen voormalige gedachtegoed.

In mijn boek was een belangrijke vraag: welke typen mensen zitten er in zo'n links-extremistische groepering? Waarbij ik ervan uitging en ga, dat er op dit punt treffende overeenkomsten bestaan met het type mensen in islam- en rechts-extremistische bewegingen.

Ik heb op basis van mijn eigen waarnemingen van dichtbij vier typen onderscheiden.

In mijn boek uit 2018 zijn die als volgt omschreven (ze kunnen uiteraard in elkaar overlopen):

Het extremistische type. Daarbij lijkt het extreem zijn doel op zich. Wanneer de ene richting afgedankt raakt, wordt gemakkelijk overgestapt op een andere die even extreem is. Het lijkt weinig uit te maken over welk onderwerp het gaat, vrijwel automatisch wordt het meest verstrekkende standpunt gekozen en met een zelfverzekerdheid verdedigd die geen ruimte laat voor nuancering en zelfreflectie. De extremist kan als het ware alleen langs rechte hoeken denken. […] Je kunt verder twee categorieën onderscheiden: degenen die alleen extreem denken en praten en degenen die ook in hun dagelijks handelen steevast op zoek gaan naar de uitersten. Dit laatste kan in politiek verband algauw op geweld uitdraaien.

De gelovige-utopist. Deze stelt zich de Nieuwe Wereld alvast in volle kleuren voor, lijdt aan teveel fantasie en is geneigd tot messianisme. […] Gelovigen zetten zich in in de overtuiging dat een andere wereld binnen handbereik is. […] terwijl het extremistische type zich al bij voorbaat op confrontatie en geweld verheugt en er vaak zelf op aanstuurt, ziet het type van de gelovige-utopist ze als een betreurenswaardige noodzakelijkheid bij de ultieme krachtmeting waaruit de nieuwe maatschappij te zijner tijd wordt geboren. [...] voor de extremist is de revolutie doel, voor de gelovige middel.

De radicale belangenbehartiger. De dagelijkse strijd of 'de praktijk' bepalen zijn bezigheden. Hij of zij is verontwaardigd over het leed dat anderen moeten ondergaan en wil dat vandaag nog bestrijden. […] Hij of zij stemt wel in met de ideologische beginselen en kan er zelfs met hardnekkigheid aan vasthouden omdat dit allerlei afleidend nadenken voorkomt, maar verdiept zich er na het ingaan van het lidmaatschap alleen maar in voor zover het moet. De radicale belangenbehartiger put bevrediging uit het bereiken van direct resultaat in de zekerheid tegelijk een revolutionair te zijn dankzij de ideologie op de achtergrond.

Dan is er nog een vierde categorie. Degenen die zich niet zozeer vanuit zichzelf aansluiten, maar zich vooral laten leiden door een partner, vriend, vriendin, broer of zus. Ze volgen hun naasten of hun omgeving.

In 2020 heb ik een herziene versie van Maoïstische memoires vervaardigd waarin ik onder meer deze typologie verder heb uitgewerkt. Moet nog gepubliceerd worden. Misschien wacht ik daarmee en ga ik er verder op door in mijn komende boek, dat als werktitel heeft: 'Een eeuw radicalisering in Nederland.' Het beslaat de periode 1918-2020 en verschijnt bij Boom uitgevers Amsterdam. Nadrukkelijk gaat het over links-, rechts- én islamextremisme, benevens nog wat varianten die we in de loop van een eeuw hebben mogen meemaken.


SUBSIDIE
11-2-2021 - Op 10 februari 2021 had NRC Handelsblad een special over filmboeken. Daarin werden als de beste Nederlandse filmbiografieën besproken: Suzanne Rethans' biografie van Sylvia Kristel, de Paul Verhoevenbiografie van Rob van Scheers en de biografie van Joris Ivens door ondergetekende. Buitengewoon eervol!

Over mijn werk aan de biografie van Ivens werd onder meer vermeld: 'De historicus had wel een voorschot van de uitgever gekregen, maar voor zijn levensonderhoud was hij genoodzaakt vaste klussen voor bladen als De Groene Amsterdammer en Vrij Nederland te doen.'

Mijn boek Gevaarlijk leven: een biografie van Joris Ivens (1995) kwam echter ook tot stand dankzij steun van het Prins Bernhard Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten, het Ministerie van OCW-afdeling film en de Rotterdamse Kunststichting.


NIEUW BOEK OVER THE KINKS

In november 2020 verschijnt bij Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum het definitieve Kinksboek in het Nederlands, geschreven door Dick van Veelen. Het bevat diverse foto's van The Kinks die ik in mei 1968 van hun optreden in de schouwburg van Sittard heb gemaakt.

Met de klok mee: Ray Davies, Peter Quaife, Dave Davies (foto's hans schoots, publicatie zonder toestemming verboden).


FILMFANAAT PETER VAN BUEREN OVERLEDEN
27-3-2020 - Peter van Bueren, de beroemde filmcriticus van de Volkskrant, is op 78-jarige leeftijd aan kanker overleden.

Ik had Peter van Bueren nog nooit persoonlijk ontmoet toen ik begin jaren negentig zogezegd virtueel tegen hem aan liep, thuis bij de weduwe van filmmaker Joris Ivens in Parijs. Sorry, het is niet anders. Van Bueren was net weg en had haar geadviseerd de 125.000 gulden per jaar te accepteren die Den Haag aan de Ivensstichting wilde uitgeven. Zij was woedend omdat hij durfde te suggereren dat een dergelijke fooi acceptabel was: 'ongehoord!' De gevolgen daarvan liepen over naar het gesprek dat ik diezelfde dag met haar had.

Later heb ik Van Bueren af en toe gesproken op festivals en dergelijke, aanvankelijk moeizaam omdat hij Ivens nog een tijdlang fel verdedigde, later in ieder geval van mijn kant met sympathie. Omgekeerd werd dat geloof ik ook zo. Een hoogtepuntje was een discussie van een uur over Ivens op de vpro-radio (27-2-1996), tussen socioloog-sinoloog Michel Korzec (ook al dood), Van Bueren en mijzelf. Tussen deze twee tegenpolen belandde ik in de positie van de man van het midden, al was ik het grotendeels eens met Korzecs kritiek op Ivens. Van Buerens enthousiasme voor Ivens ebde in de volgende jaren ook snel weg.

Maar de leukste uren kwamen na afloop van deze radio-ontmoeting. Het programma eindigde meen ik om twaalf uur 's avonds, waarna aan de bar van de studio aan de Amstel in Amsterdam nog tot een uur of vier 's nachts werd doorgegaan. Theo van Gogh was er al tijdens de uitzending om onmerkbaar voor de luisteraar Korzec te steunen en 'kapelaan Van Bueren' te jennen, maar eenmaal aan de bar moesten de heren erg om elkaar lachen. Ze bleken maar al te goed te weten dat ze overeenkomsten hadden. Zo vals als wat, maar ook wel tegen een stootje kunnend wanneer een ander (mits van niveau) vals tegen hen was. Tegen sluitingstijd werd de bijeenkomst in harmonie opgebroken. Wat ze de volgende dag over elkaar zouden schrijven, was daarna afwachten.

Overigens kwam ik Van Bueren tijdens en na zijn conflict met de Volkskrant nog wel eens tegen in cafe De IJsbreker. Over de strijd op zijn werk, eindigend in zijn vertrek, wijd ik hier niet uit, maar ik heb hem mijn steun uitgesproken. Peter van Bueren was niet zomaar een filmrecensent.

Zie het in memoriam in de Volkskrant.


VAN FANFARE TOT SPETTERS
Studiejaar 2019/2020: voor mij als auteur was het leuk nieuws te horen dat mijn boek Van Fanfare tot Spetters. Een cultuurgeschiedenis van de jaren zestig en zeventig, in 2004 verschenen bij Uitgeverij Bas Lubberhuizen/Eye Filmmuseum, na al die jaren nog steeds verplichte lectuur is voor het derde jaar van de Nederlandse Filmacademie. Het boek is ook als collegestof gebruikt op enkele universiteiten en hogescholen.

De gedrukte uitgave is uitverkocht. De volledige digitale publicatie van het boek is in gebruik via academia.edu


RADIO-INTERVIEW OVER VAN FANFARE TOT SPETTERS

In het radioprogramma OVT (Online te beluisteren)

MENSEN VAN MORGEN IN LEUVEN
Op donderdag 31 mei 2018 gingen Geert Buelens en Hans Schoots in gesprek over de film Mensen van Morgen (Kees Brusse, 1964) in het M-Museum in Leuven. Dit in het kader van het programma De jaren zestig in beeld. Geert Buelens is de auteur van het nieuwe standaardwerk De jaren zestig, een cultuurgeschiedenis (2018), Hans Schoots is de auteur van Van Fanfare tot Spetters, een cultuurgeschiedenis van de jaren zestig en zeventig (2004).

_________________________________________________________


HANS MAGNUS ENZENSBERGER 90 JAAR


Enzensberger thuis (foto Tina Ruisinger)

20-11-2019 - Er zijn nogal wat historische gebeurtenissen te herdenken dit jaar, van de val van De Muur en de ineenstorting van het communisme in Oost-Europa tot Tiananmen. En er was de 90ste verjaardag van Hans Magnus Enzensberger op 11 november. De altijd oorspronkelijke Duitse auteur behoorde kort na de oorlog al tot de Gruppe 47 (zoals wij de Vijftigers hadden, had Duitsland de 47-groep), is essayist, dichter, schrijver van een aanzienlijk aantal boeken, oprichter van het meest invloedrijke theorietijdschrift van de Duitse jaren zestig, Kursbuch, oprichter van andere periodieken, oprichter van Die Andere Bibliothek en ga zo maar door. En denker die niet in een hokje past.

Mij is zijn concept van het 'secundair analfabetisme' bijgebleven. Secundair analfabeten kunnen wel lezen en schrijven, ze hebben onderwijs genoten, maar kiezen er bewust voor af te zien van de culturele verheffing die daar volgens de Verlichting op moest volgen. Dat streven heeft niet gewerkt, zei Enzensberger, en dat hoeft ook niet. Grappig was zijn beschrijving van de televisie als Boeddhistische Machine. Toen velen de tv met minachting afschreven, noemde Enzensberger hem onmisbaar als meditatie-instrument voor de burger. In zijn boek Ach Europa! schreef hij dat het continent een 'patchwork' moest zijn, een verband waarin elk land zijn eigenheid behoudt. Of Europa zou niet zijn. Wijze woorden, die nu actueler zijn dan ooit.

Kort na de val van de muur was ik bij Enzensberger op bezoek voor een interview dat in Vrij Nederland en het Vlaamse dagblad De Morgen is verschenen. Hij woont in een goed maar weinig pretentieus appartement in de Münchense wijk Schwabing, vlakbij de Englischer Garten. Het gesprek ging over Europa, over de vereniging van Duitsland, zijn voorspellingen over hoe het Duitsland verder zou vergaan (deels uitgekomen, deels niet). En het ging, ook ambachtelijk, over zijn boekenreeks Die Andere Bibliothek. Een unieke serie van belangrijke, moeilijk uit te geven boeken, die bovendien helemaal volgens het oude drukkers- en bindershandwerk werden gemaakt.

Ik ging dan ook kort daarop langs bij zijn drukker en uitgever Franz Greno in Nördlingen, een kleine stad boven Augsburg in Zuid-Duitsland. Met een volledig intacte ronde ommuring uit de Middeleeuwen paste deze plaats met een oude drukkersgeschiedenis helemaal bij Enzensbergers notie dat tradities van belang zijn, in ieder geval bij de uitgave van boeken. Urenlang legde Greno me uit hoe hij ze maakte: loodzetsel met losse letters, oude boekdruk en prachtige banden, zonder dat er iets protserigs aan was. Over elk boek dat verscheen kwam een aparte gratis prospectus uit. Zo gezien waren de prijzen van Die Andere Bibliothek heel aanvaardbaar (toen meestal 32 D-Mark).* Ik bracht verslag uit van mijn bezoek in NRC Handelsblad en Boekblad.

Hans Magnus Enzensberger heeft altijd wel iets zinvols te zeggen, of je het nu met hem eens bent of niet, en dat wij zijn negentigste verjaardag mogen meemaken, is vooral verheugend voor ons.

* Enzensberger bleef samensteller van Die Andere Bibliothek tot 2007, waarna de reeks onder andere leiding doorging. Vanaf eind jaren negentig werden de boeken in offset gedrukt.


30 JAAR NA TIANANMEN
Op 7 juni 1989, drie dagen na de onderdrukking van de studentendemonstraties op Tiananmen, gaf ik mijn commentaar daarop in De Groene Amsterdammer. Lees verder...


MARCELINE LORIDAN-IVENS (1928-2018)
Zie voor mijn in memoriam De Filmkrant


BEVLOGEN UITGEVER JAN METS OVERLEDEN


Jan Mets, ca. 2014 (foto hans schoots)

3-8-2017 – Op 22 juli 2017 overleed uitgever Jan Mets. Op 31 juli verscheen er een rouwadvertentie in NRC Handelsblad die werd ondertekend door 68 mensen: vrienden, mensen met compassie en mensen die veel aan hem te danken hebben. Zijn laatste jaren waren moeizaam, en dat is zacht uitgedrukt, maar zijn hele leven overziend blijft een innemend en betrokken mens in herinnering. Hij gaf tussen de 400 en 500 boeken uit, waaronder heel wat belangrijke, en inhoudelijk en in de begeleiding van auteurs was hij een van de besten. Lees verder...


DE IVENSMYTHE WORDT WEER MET KRACHT VERBREID
24-1-2020 - bewerkt - Door 'diplomatie' van de Europese Stichting Joris Ivens te Nijmegen heeft de Nederlandse filmmaker Joris Ivens op 16 januari 2020 postuum een Vriendschapsmedaille gekregen van de Vietnamese regering. Of Ivens hem bij leven had aangenomen, zullen we nooit weten, maar er is gegronde reden daaraan te twijfelen.

Dat zit zo. In 1978 viel Vietnam Cambodja aan, waar het horrorregime van Pol Pot heerste. Dat was deels veroveringsdrang, met als gelukkige bijkomstigheid dat zo meteen de Pol Potkliek werd verjaagd. China steunde om geopolitieke redenen Pol Pot - Vietnam was te pro-Russisch - en had er voorjaar 1979 zelfs een oorlog tegen Vietnam voor over om de Cambodjaanse dictator te steunen. De Chinese troepen werden na een aantal weken door de veel meer ervaren Vietnamezen teruggejaagd over de grens.

Joris Ivens vond dit allemaal uiterst pijnlijk, maar bleef aan Chinese kant staan. Van de Chinese aanval op Vietnam zei hij niets, van het Pol Potregime evenmin. Hij bleef tot 1988 een jaarlijkse vaste gast in Beijing; in Vietnam is hij nooit meer geweest. Zoals bekend heeft hij in 1989 wel het neerslaan van de studentenprotesten op Tiananmen in een open brief aan Beijing veroordeeld. Dat was mooi van hem.

Al deze toestanden hebben noch de Ivensstichting, noch de Vietnamese regering weerhouden van hun Vriendschapmedaille. Een interessante gemeenschappelijkheid.

De Ivensstichting is na een recent paleisrevolutietje weer helemaal in het offensief. Het speelt zich allemaal af op kabouterniveau, maar toch. Even was er intern de mogelijkheid tot nuancering en matiging geopperd, nota bene door een prominent Gelders SP-lid. Maar de dwarsligger werd weggezuiverd. Ik heb de tendens naar re-politisering in de Ivensstichting eerder gesignaleerd in het boekje Ivenspolitiek uit 2016, met name in hoofdstuk 4: 'Regressie en re-politisering'.

Joris Ivens (1898-1989) wordt weer te vuur en te zwaard verdedigd. Wat heet? Een van de resultaten hiervan is de voornoemde Vriendschapsmedaille die op de Vietnamese ambassade in Den Haag postuum aan een ver familielid van het slachtoffer werd overhandigd. Ivens' echtgenote en zijn broers en zusters zijn allen overleden en kinderen had hij niet, zodat de partijen vrij spel hadden. Tegenwoordig is een Vietnamese vriendschapsmedaille onder omstandigheden best voorstelbaar, maar in dit geval is hij niet te waarderen.

'De oorkonde is getekend door president Nguyen Phú Trong en eert Ivens vanwege zijn solidariteit en hulp gedurende de zware oorlogsjaren, voor hereniging van het land en voor de vrede.'

Het zijn, zoals meestal wanneer het om Ivens en politiek gaat, verbloemende woorden. Ivens was niet voor de vrede maar voor de volksoorlog, net als de Noord-Vietnamese communistische partijleiding in Hanoi. In het Westen bestond een grote beweging die vrede in Vietnam nastreefde en protesteerde tegen de Amerikaanse oorlogvoering. Mooi. Maar dat was een heel ander soort vrede als die waar Hanoi toen het oog op had. Dat wilde door inzet van het Noord-Vietnamese leger, gesteund door zuidelijke guerrilla's, een verenigde communistische eenpartijstaat vestigen.

Joris Ivens las indertijd vol vuur ideologische traktaten van zowat alle Vietnamese communistische partijleiders en verklaarde dat we er allemaal van moesten leren. Over wat hijzelf het propagandawerk in Europa noemde, rapporteerde hij rechtstreeks aan diezelfde partijleiding. Deze 'Rapporten' kunnen gewoon worden nagelezen in de archieven.

Er zat geen licht tussen Ivens' politieke opvattingen en die van het Centraal Comité in Hanoi. Zijn slecht begrepen Vietnamfilm De 17de breedtegraad gaat over de 'volksoorlog', maar er komen vrijwel alleen partijfunctionarissen in voor.

Alle Hanoise beloften voor een hereniging van Vietnam in samenspraak met de bevolking van het zuiden zijn direct ingetrokken nadat Noord-Vietnamese tanks in 1975 door de hekken van Zuid-Vietnamese regeringsgebouwen in Saigon denderden. Er werd een nieuwe dictatuur in het zuiden gevestigd, honderdduizenden verdwenen met bruut geweld in kampen en nog eens 800.000 mensen probeerden met wankele bootjes te ontsnappen. In totaal vertrokken twee miljoen vluchtelingen. Vrijwel alle Nederlands-Vietnamese medeburgers behoren daartoe.

Je kunt je afvragen of Ivens anno 2020 nog wel prijs had gesteld op een medaille die bedoeld is ter herinnering aan zijn toenmalige trouw aan het regime. De onder het Sovjetstalinisme aan Ivens toegekende 'Wereldvredesprijs', en de Leninprijs die hij in Moskou ontving, waren al geen aanbeveling. Het waren immers geen filmprijzen, ze dienden ter waardering van zijn politieke werk voor de Sovjetunie. Hij was er zelf in zijn laatste jaren niet bepaald trots meer op. Ook van Vietnam nam hij afstand, om goede en slechte redenen.

Maar wat maakt het uit, wordt nu gedacht. In Hanoi, Beijing en Nijmegen blijft Ivens een instrument ten dienste van de daar vigerende belangen. En dit keer kunnen we vaststellen dat het niet Ivens' eigen schuld is.


DE DOKTER IS UW KAMERAAD NIET

28-5-2020 - Er verschijnt maar zelden een boek dat van binnenuit gaat over het West-Europese maoïsme. In Vlaanderen is er een verschenen. Lees verder...


GEOFFREY DONALDSONS AUSTRALISCHE JAREN
Filmhistoricus Geoffrey Donaldson (1929-2002) drukte zijn stempel op de Nederlandse filmgeschiedschrijving, maar kwam oorspronkelijk uit Australië. Over hem verscheen eerder het boek Geoffrey Donaldson: een leven voor de film, samengesteld door Egbert Barten (2013). Zijn Australische jaren bleven daarin onderbelicht. Op de website van het Geoffrey Donaldson Instituut staat nu een tekst om dat hiaat te vullen (in verkorte versie, zonder de bronvermeldingen). Geschreven door ondergetekende en voor een belangrijk deel gebaseerd op research van Egbert Barten. Lees verder…

______________________________________________________


NA STROMENLAND
November 2018 - In april 2013 verscheen mijn boek Stromenland. De wereld rond de Westerschelde. Het bevatte een pleidooi voor meer toenadering over de Vlaams/Zeeuws-Vlaamse grens heen op het gebied van bedrijvigheid, arbeidsuitwisseling en wonen. Ik was niet de enige die er zo over dacht, al waren er op dat moment ook bestuurders die er niets voor voelden. Kortgeleden zijn de havenbedrijven van Gent, Terneuzen en Vlissingen over de grens heen gefuseerd tot het wat waardevermeerdering betreft derde havencluster van Europa en het tiende in overslagvolume. Om zowel de goederenstromen als het arbeidsverkeer tussen de twee landen te bevorderen, wordt nu een nieuwe railverbinding tussen Terneuzen en Gent gepland.

2015 - Een andere belangrijke vraag in Stromenland was hoe aan de Westerschelde landbouw, natuur en scheepvaart (in alfabetische volgorde) met elkaar kunnen worden verenigd. Nadat de regering definitief had besloten de omstreden Hedwigepolder onder water te zetten, verloor Nederland zijn interesse voor de Westerschelde. Op de Zeeuwen en de deskundigen na natuurlijk. De luwte waarop in Stromenland werd gehoopt, lijkt inderdaad te zijn ingetreden, zodat er nu weer inhoudelijk in plaats van politiek over de perspectieven rond de Westerschelde kan worden gesproken. En dat gebeurt ook. (lees verder na afbeelding)

In Stromenland kwamen uitvoerig ingenieurs aan het woord die erop wezen dat de belangen van de Westerscheldenatuur beter gediend worden door een structurele benadering van de stromingen, zandverplaatsingen en bijbehorende ontwikkelingen in de Westerschelde (met voor de natuur als belangrijkste het zogeheten intergetijdegebied). Het gaat, zo zeiden ze, om 'de werking van het systeem'. In de Nederlandse en Europese politiek is natuurbehoud teveel gelijkgesteld met nú vierkante meters tellen. Al langer deden zulke inzichten de ronde, maar politieke of publieke aandacht was er niet voor. Commissaris van de Koningin Karla Peijs riep naar aanleiding van een rapport van Deltares met deze strekking uit: 'Waar bemoeien ze zich mee?'

Inmiddels heeft de Vlaams-Nederlandse Schelde Commissie (VNSC) in november 2013 de brochure Water, zand en slib in het Schelde-estuarium. Inzichten uit het Vlaams-Nederlandse onderzoek uitgebracht, waarin de structurele benadering in het middelpunt wordt gesteld. In juni 2014 organiseerde de VNSC een stakeholder-workshop over 'de werking van het systeem' en in 2017 maakt de VNSC een speerpunt van het bagger-en stortbeleid, dat een bijdrage levert aan actieve beinvloeding van het systeem in het estuarium, ook ten behoeve van de natuur.

In Stromenland werd de strijd rond de Hedwigepolder vergeleken met die rond de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt in de jaren zeventig. De overeenkomst was dat de actievoerders verloren, maar door hun verzet bijdroegen aan een drastische koerswijziging, die niet alleen een compromis was maar, zoals alle betrokken partijen spoedig concludeerden, tot een veel beter beleid leidde. in het Amsterdamse geval doordat de hele visie op de stadsontwikkelng veranderde. Aan de Westerschelde ligt zo'n soort koerswijziging eveneens voor de hand.


DE BEKENTENIS VAN BORIS VAN DER HAM (D66)
In zijn boek De koning kun je niet spelen, toneelwetten voor kiezers en politici, deed voormalig D66-Tweede Kamerlid Boris van der Ham zomer 2014 een opmerkelijke bekentenis. Hij was een tijdlang woordvoerder in de Tweede Kamer voor economische zaken, natuur en milieu en schrijft terugblikkend op het jarenlange debat over de Zeeuwse Hedwigepolder:

'Wat een idiote afspraak om zo'n poldertje onder water te zetten. Voor zoiets kan toch een praktische oplossing worden gevonden? Wat zonde van de echte en vooral de onechte emoties.' Lees verder...


STROMENLAND 'BESTE GRENSOVERSCHRIJDENDE BOEK'
Uit 82 inzendingen heeft de jury van de Zeeuwse Boekenprijs 2013 tien boeken genomineerd. Daaronder is ook Stromenland. De wereld rond de Westerschelde. Voor het lijstje van tien lees verder...

Op 9 november 2013 werden de prijzen bekendgemaakt. De juryprijs ging naar Oek de Jong voor zijn roman Pier en oceaan. Vier boeken kregen van de jury een 'Accolade', waaronder Stromenland voor beste grensoverschrijdende boek. De publieksprijs ging naar Tinke Leene voor het Zeeuwse Knop Bakboek.


BRANDS MET BOEKEN
Zondag 12 mei 2013 ging het televisieprogramma van Wim Brands, Brands met Boeken, over Het been in de IJssel van Joris van Casteren en Stromenland van Hans Schoots. Bekijk hier de uitzending...


Presentatie Stromenland in Middelburg
'DIT BOEK IS VERPLICHTE STOF VOOR ELKE ZEEUWSE POLITICUS'

Op 19 april 2013 werd Stromenland. De wereld rond de Westerschelde gepresenteerd bij boekhandel De Drvkkery op de Markt in Middelburg.

Hoofdbestanddeel van het programma was een discussie over het boek tussen Willem van den Broeke (economisch historicus aan Roosevelt University College), Siem Buijs (voormalig Zeeuws Tweede Kamerlid) en de auteur. Moderator was Jan van Damme, boekenredacteur van de Provinciale Zeeuwse Courant.

Siem Buijs vond Stromenland verplichte stof voor elke Zeeuwse politicus: 'Het zet je aan het denken, dit boek, over wat Zeeland voor strategie kan ontwikkelen voor de toekomst, ten aanzien van de Westerschelde. Op dit moment is het over ons en zonder ons. Ik denk dat je het als Zeeuwse politiek naar je toe moet trekken en daarom vind ik dit verplichte stof. Waar ik van onder de indruk ben, is dat er zonder polarisatie of schuldvragen een globaal overzicht is vanuit alle invalshoeken. Een helikopterview.'

Voor een verslag van de discussie Lees verder...

Uit het voorwoord van Stromenland: Lees verder...

Het schrijven van Stromenland is mede mogelijk gemaakt door steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en het NIAS (Netherlands Institute for Advanced Studies in the Humanities and Social Sciences).

________________________________________________________

BERT HAANSTRA - FILMER VAN NEDERLAND; HAANSTRA ALS SCHILDER EN FOTOGRAAF
Over Bert Haanstra: Lees verder...

___________________________________________________

JORIS IVENSBIOGRAFIE EN VEEL MEER
Over filmaker Joris Ivens: Lees verder...

___________________________________________________

THE SIXTIES: 50 JAAR TEGENCULTUUR


Hippies in het Vondelpark (Cor Jaring 1967)

Lees hier enkele van mijn artikelen over de Sixties.

DE BESTE FILM OVER 'MEI 1968' IS...
Louis Malle, Milou en Mai (1990)

ACHTTIEN IN 1968: DE TILBURGSE SCENE
Tilburgse underground, de bezetting van de Tilburgse Hogeschool (nu Universiteit Tilburg) en impressies uit het Tilburgse popwereldje (volg straks op de rechterkant van de pagina ook de links 'Intussen elders in Tilburg'). Lees verder...

BURGEMEESTER VAN DER LAAN NOEMDE ZIJN HOND PROVO
Burgemeester Van der Laan noemde zijn hond Provo, maar had verder geen commentaar. Lees verder...

DEBAT 'DE ERFENIS VAN PROVO' BIJ SPUI25
Heeft Provo echt zoveel opgeleverd? In het debatcentrum van de Univerisiteit van Amsterdam waren de meningen verdeeld. Lees verder...

DE JAREN VIJFTIG WAREN NIET SUF
Vond de stille revolutie in werkelijkheid plaats in de jaren vijftig? Lees verder...

CONSTANTS NEW BABYLON: INTENSIEVE VEEHOUDERIJ
Lees in Hollands Maandblad (juni 2016) mijn artikel over het jaren zestigvisioen van de Spelende Mens.


Constant, Schets voor hangende sector, 1964


METALLICA SPEELT TON LEIJTEN
13-6-2019 - De band Metallica bracht gisteren tijdens zijn concert in de Arena in Amsterdam het nummer 'Bloed, zweet en tranen van Andre Hazes' ten gehore, berichtten diverse media. De steevaste formulering 'van Hazes' behoeft correctie. Uit de enthousiaste Twitterberichten van de familie Hazes van gisteren leidt ik af dat zelfs zij niet weten dat dit nummer niet van Andre Hazes is. Maar vooral dat ook dagblad Het Parool er zo over schreef is betreurenswaardig, omdat deze krant een jaar of acht terug als enige heeft gemeld hoe het echt zit.

Bloed, zweet en tranen was onder deze titel en met exact de welbekende melodie al door de Tilburgse singer-songwriter-elektrieke gitarist Ton Leijten gecomponeerd, van tekst voorzien, uitgevoerd en opgenomen voor Andre Hazes er ooit van had gehoord.

Collega popmuzikant John van de Ven uit Tilburg heeft het vervolgens gearrangeerd voor ander gebruik en Hazes heeft met dit arrangement en een door hemzelf aangepaste tekst een hit gemaakt van Ton Leijtens nummer. Juridisch is dit ook onbetwist, al is het mijns inziens te eenzijdig vastgelegd: bij BUMA/STEMRA krijgen componist Leijten, arrangeur Van de Ven en de schrijver van de gewijzigde tekst Hazes ieder een derde van de auteursrechten op Bloed, zweet en tranen, wat me weinig fair lijkt. De tekst van iemand anders' nummer veranderen is ook creatief, maar toch niet gelijkwaardig aan het componeren en schrijven van het hele nummer.

Het feit dat Ton Leijten hier is ondergesneeuwd, wijt ik aan zijn zwakke maatschappelijke positie, een begenadigd electrisch gitarist en de schrijver van vele nummers, die echter, behalve in een kleinere kring van fans in midden-Brabant, nooit bij het publiek bekend is geraakt. Als gitarist zat hij in vele popgroepen, met name in het zuiden des lands, maar hij werkte ook als begeleidings- en studiomuzikant voor Rob de Nijs, Willeke Alberti, Lee Towers en Bolland en Bolland.

Ton Leijten overleed in 2005. Toen Bloed, zweet en tranen een aantal jaren geleden op een lijst van geliefde 'Amsterdamse nummers' verscheen, noteerde Parool-journalist Paul Arnoldussen al terecht:

'Het lied, uitgebracht in 2002, heeft helemaal niets met de stad te maken, maar het is meeslepend, én van de onmisbare André Hazes én een lied van de Ajaxtribune. Wordt ook wel eens per ongeluk gedraaid in De Kuip in Rotterdam. En het is regelmatig te horen bij Willem II in Tilburg, en dat is niet per ongeluk maar met alle recht. Het nummer is geschreven, gecomponeerd en opgenomen (maar nooit in de handel gebracht) door de Tilburgse blueszanger/gitarist/ Ton Leijten (1947-2005). Dat is boven de grote rivieren niet zo doorgedrongen. Hazes heeft de tekst nogal veranderd. Overeenkomst: rijmen liet hen beiden koud.'

Lees ook...


Ton Leijten in zijn opnamestudio

In Tilburg is Ton Leijten nog niet vergeten. Hij stond in 2018 op nummer 20 in de Top 1000 aller Tilburgse muzikanten met... Bloed, zweet en tranen. __________________________________________________

DE CULTUUR VAN MADRID
Voor de reiziger die verder wil kijken dan de oppervlakte van de Madrileense cultuur is het boek Ongenaakbaar Madrid onmisbaar.

Redactie Arjen Fortuin en Hans Schoots, met bijdragen van een groot aantal prominente Spanjekenners uit Nederland en Vlaanderen.

'In Ongenaakbaar Madrid is de liefde voor Madrid voelbaar aanwezig... Een onweerstaanbare uitnodiging tot een bezoek aan de stad...' (Ger Groot in NRC Handelsblad)


ARISTOCRATEN, YVERAARS EN SLIJMGASTEN - IN TIEN STAPPEN DOOR DE FRANSE TIJD (1794-1815)

Lees hier het gratis online boekje door Hans Schoots.

Een overzicht van de Franse Tijd in Nederland in tien hoofdstukken - oorspronkelijk artikelen in Historisch Nieuwsblad. Op basis van de actuele literatuur, aangevuld met links naar andere gratis boeken online en radioprogramma's.


PARIJS NA DE BEVRIJDING
De Britse historicus Antony Beevor heeft terecht veel aandacht en veel lezers getrokken met zijn boeken over de Slag bij Stalingrad en de ondergang van Berlijn in 1945. Zijn Nederlandse uitgever heeft daarna ook een boek van hem uit 1994 in vertaling uitgebracht: Parijs na de bevrijding. Bedoeld wordt de bevrijding van Parijs in 1944, tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. Opnieuw een bijzonder lezenswaardig boek. Lees verder...


ÉMILE ZOLA: JOURNALIST IN OORLOGSTIJD
De Franse schrijver Émile Zola werd behalve van zijn romans bekend door zijn stellingname in de Dreyfuss-affaire. In tijd van oorlog werkte hij ook als verslaggever. Lees verder...


EEN DIERBAAR SCHIP
Met grote droefenis geven wij bericht van het verscheiden van M.S. Lanai, te water gelaten in 1980. Naar nu pas blijkt is het schip voor het laatst gezien in juli 2014, varend in noordelijke richting in de Straat van Malakka onder de naam Baltic Novel, geregistreerd op het Caraibische eiland St. Vincent. Na 34 jaar trouwe dienst was het waarschijnlijk op weg naar de sloop in India of Bangladesh. De Lanai was een van de zeeschepen waaraan ik een steentje, althans een stukje staal, heb mogen bijdragen op scheepswerf Van der Giessen-de Noord te Krimpen aan den IJssel. (tekst verder na de foto)

Het was een prachtig gestroomlijnd koelschip dat in de jaren 1979-1980 werd gebouwd voor het vervoer van fruit. In die tijd was ik bij voornoemde werf in dienst als ijzerwerker. Dat vak bestaat kort gezegd uit het volgens de bouwtekeningen op maat tekenen en branden van staalplaten en die samen lassen tot onderdelen van een schip, zoals de kiel, de dekken, tussenwanden, deuren enzovoort. Je werkte altijd samen met een vaste partner. Mijn maat was Peter. Hij kwam elke dag met een busje uit Alblasserdam, ik kwam elke dag met een busje uit Rotterdam.

Met z'n tweeën kregen we van onze opzichter opdracht de letters van de naam Lanai op de voorsteven te lassen. Die letters van staal waren een meter of anderhalf hoog en lagen al ergens klaar om door ons te worden opgehaald. Twintig minuten na aanvang werktijd hadden we ze gevonden in een bak in de lasloods. Daarna begonnen we met zoeken. Het werd een van onze weinige vrije dagen bij Van der Giessen-de Noord. Her en der vragend of iemand de letters had gezien, zwierven we op ons gemak over het bedrijfsterrein, tot we aan het einde van de middag uitkwamen bij de bak die we 's ochtends al hadden zien staan. De volgende dag lasten we de letters erop.

Normaal werd er overigens heel gestaag en geconcentreerd doorgewerkt, behalve door een stel Joegoslavische collega's dat om tien uur 's ochtends al in het kleedhok om 25 gulden per pot kaartte met een literfles Johnny Walker tussen zich in.

In ieder geval waren de schepen van Van der Giessen-de Noord van bovengemiddelde kwaliteit en de Lanai heeft vele jaren over de wereldzeeën gevaren met de door Peter en mij aangebrachte naam voorop. Toen bij de tewaterlating een mevrouw een fles champagne tegen de wand gooide en zei: 'Ik doop u Lanai,' dachten wij er anders over.


SYMPOSIUM 75 JAAR SPAANSE BURGEROORLOG
Op vrijdag 20 mei 2011 werd bij Spui25, debatcentrum van de Universiteit van Amsterdam, een symposium gehouden naar aanleiding van het feit dat 75 jaar geleden op 17-18 juli 1936 de Spaanse Burgeroorlog uitbrak. Deze strijd, die duurde tot 1939, geldt als aanloop naar de Tweede Wereldoorlog in Europa. De laatste tijd verschuift de interesse van historici naar Spanjes 'vooroorlogse' jaren: tussen 1931 en 1936 bestond in dat land even een moderne parlementaire democratie en de vraag klinkt waarom die ten onder ging.

Mijn lezing tijdens het symposium bij Spui25


ERIK VAN LIESHOUTS 'KUNST KRISE'
Bij de Berlijnse Galerie Guido W. Baudach is najaar 2011 het boek Erik van Lieshout, Kunst Krise Ivens Rietveld verschenen. Het is de tweedimensionale neerslag van Erik van Lieshouts installatie met dezelfde naam, waardoor eigenlijk een heel nieuw kunstwerk ontstaat. Aan het boek heb ik een tekst over filmmaker Joris Ivens en de Belgische mijnstreek de Borinage bijgedragen.

Voor meer historische achtergrond bij de verwantschap en het verschil tussen ontwerper-architect Gerrit Rietveld en Joris Ivens lees verder...



^