d

NIEUWS 


LEESLIJST 2015-2016
Overzicht van gelezen non-fictieboeken september 2015 t/m december 2016. Lees verder...


ED VAN DER ELSKEN IN HET STEDELIJK MUSEUM
De grote tentoonstelling die van 4 februari t/m 21 mei 2017 in het Stedelijk wordt gewijd aan Ed van der Elsken, besteedt niet alleen aandacht aan zijn foto's, maar ook aan zijn films. Hij was 'één van de grootste Nederlandse fotografen en documentaire filmers van de 20ste eeuw,' zegt het museum. Het eerste is waar, het tweede is onzin. Op enige serieuze lijst van de 25 belangrijkste Nederlandse filmdocumentaristen komt Ed van der Elsken echt niet voor. Lees over Van der Elsken als niettemin interessant filmmaker Een authentieke autarkist.


LITERATUUR OP DE BALEAREN
Op 1 februari 2017 verscheen in de serie 'Literaire eilanden' Illes Balears, het boek over literatuur op Mallorca, Menorca, Ibiza en Formentera. Ik heb er een kleine bijdrage aan mogen leveren met een artikel over de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) op Mallorca.

Verschenen bij Uitgeverij Bas Lubberhuizen.


IVENSPOLITIEK: NIEUWE PUBLICATIE NU GRATIS ONLINE
Mijn boekje Ivenspolitiek: 50 jaar speculeren op een Nederlands schuldgevoel werd positief besproken in NRC Handelsblad, Het Parool, Algemeen Dagblad en De Filmkrant.

Lees hier gratis de complete tekst van Ivenspolitiek in PDF.



Erratum: onder het voorwoord van Ivenspolitiek staat als datum 23 oktober 2016 (pag. 12). Dit moet zijn 23 september 2016.

Lees hier ook Gevaarlijk leven. Een biografie van Joris Ivens


THE CONSCIENCE OF CINEMA - A FIRST REVIEW
On Thomas Waughs The Conscience of Cinema. The Works of Joris Ivens 1926-1989: Thomas Waugh manages to discuss all kinds of interesting and uninteresting matters of secondary importance, but hardly ever touches on the major issues, especially not on matters of conscience. Continue... (English)

Lees meer over Joris Ivens...


BERT HAANSTRA - FILMER VAN NEDERLAND
Bij de Universiteit van Amsterdam staat de digitale editie van Bert Haanstra - Filmer van Nederland gratis online.

Samenvatting van het boek

Zie voor de omslag in hogere resolutie de PDF
Zie voor het persbericht de PDF

Bert Haanstra - Filmer van Nederland stond op de shortlist voor de Erik Hazelhoff Roelfzema Prijs. Eerder stond Gevaarlijk leven. Een biografie van Joris Ivens op de shortlist voor de Gouden Uil en de Dordtse Biografieprijs.

Voor meer over Haanstra: www.berthaanstra.nl


MET LEEDWEZEN GEVEN WIJ KENNIS...
...van het verscheiden van M.S. Lanai, te water gelaten in 1980. Naar nu pas blijkt is het schip voor het laatst gezien in juli 2014, varend in noordelijke richting in de Straat van Malakka onder de naam Baltic Novel, geregistreerd op het Caraibische eiland St. Vincent. Na 34 jaar trouwe dienst was het waarschijnlijk op weg naar de sloop. De Lanai was een van de zeeschepen waaraan ik een steentje, althans een stukje staal, heb mogen bijdragen op scheepswerf Van der Giessen-de Noord te Krimpen aan den IJssel. (tekst verder na de foto)

Het was een prachtig gestroomlijnd koelschip dat in de jaren 1979-1980 werd gebouwd voor het vervoer van fruit. In die tijd was ik bij voornoemde werf in dienst als ijzerwerker. Dat vak bestaat kort gezegd uit het volgens de bouwtekeningen op maat tekenen en branden van staalplaten en die samen lassen tot onderdelen van een schip, zoals de kiel, de dekken, tussenwanden, deuren enzovoort. Je werkte altijd samen met een vaste partner. Mijn maat was Peter. Hij kwam elke dag met een busje uit Alblasserdam, ik kwam elke dag met een busje uit Rotterdam.

Met z'n tweeën kregen we van onze opzichter opdracht de letters van de naam Lanai op de voorsteven te lassen. Die letters van staal waren een meter of anderhalf hoog en lagen al ergens klaar om door ons te worden opgehaald. Twintig minuten na aanvang werktijd hadden we ze gevonden in een bak in de lasloods. Daarna begonnen we met zoeken. Het werd een van onze weinige vrije dagen bij Van der Giessen-de Noord. Her en der vragend of iemand de letters had gezien, zwierven we op ons gemak over het bedrijfsterrein, tot we aan het einde van de middag uitkwamen bij de bak die we 's ochtends al hadden zien staan. De volgende dag lasten we de letters erop.

Normaal werd er overigens heel gestaag en geconcentreerd doorgewerkt, behalve door een stel Joegoslavische collega's dat om tien uur 's ochtends al in het kleedhok om 25 gulden per pot kaartte met een literfles Johnny Walker tussen zich in.

In ieder geval waren de schepen van Van der Giessen-de Noord van bovengemiddelde kwaliteit en de Lanai heeft vele jaren over de wereldzeeën gevaren met de door Peter en mij aangebrachte naam voorop. Toen bij de tewaterlating een mevrouw een fles champagne tegen de wand gooide en zei: 'Ik doop u Lanai,' dachten wij er anders over.


_____________________________________________________


TWEE JAAR STROMENLAND
28 maart 2015 - In april 2013 verscheen mijn boek Stromenland. De wereld rond de Westerschelde. Een belangrijke vraag daarin was hoe aan de Westerschelde landbouw, natuur en scheepvaart (in alfabetische volgorde) met elkaar kunnen worden verenigd. Nadat de regering definitief had besloten de omstreden Hedwigepolder onder water te zetten, verloor Nederland zijn interesse voor de Westerschelde. Op de Zeeuwen en de deskundigen na natuurlijk. De luwte waarop in Stromenland werd gehoopt, lijkt inderdaad te zijn ingetreden, zodat er nu weer inhoudelijk in plaats van politiek over de perspectieven rond de Westerschelde kan worden gesproken. En dat gebeurt ook. (lees verder na afbeelding)

Zo meldde de Provinciale Zeeuwse Courant (25-3-2015):

'Het is dé nachtmerrie van boeren, vissers, ondernemers en natuurgoeroes: Hedwigepolder 2. Zo'n ruzie willen ze nooit meer. Boeren willen boeren, bedrijven ondernemen. Tegelijk moeten we zuinig zijn op de beschermde natuur in de Westerschelde. Over hoe dat kan, is nu een idee: poldertje wisselen. Voormannen van boeren, Vlaamse en Nederlandse havens, ondernemers, overheden en natuurorganisaties namen afgelopen jaar deel aan informele workshops onder de titel 'Estuaries on the move'. Die hebben een opzienbarend concept opgeleverd: groeiland door wisselpolders. De gedachte is om polders afwisselend te gebruiken als natuur- en landbouwgebied.'

De wisselpolder is een oud idee, dat onder anderen door historisch geograaf Adrie de Kraker (Vrije Universiteit) naar voren is gebracht. In Stromenland stond over de alternatieven voor de ontpoldering van de Hedwige, die tijdens de jarenlange discussies zijn geopperd:

'Er zijn nog veel meer suggesties geweest, zoals werken met wisselpolders: geef bepaalde polders voor een aantal jaren over aan beperkt getij, zodat het water er ruimte krijgt. Ze zullen opslibben met nieuwe klei en daardoor vruchtbaarder worden. Sluit ze na een tijd weer af, dan zijn ze daarna voor de landbouw des te waardevoller en kunnen vervolgens andere polders op dezelfde manier verbeterd worden. Veel van deze voorstellen zijn eerder alleen onderzocht vanuit de vraag: kunnen ze ontpoldering van de Hedwige vervangen? Sommige van de toenmalige juridische, verdragsrechtelijke en politieke argumenten gelden helemaal niet meer en bij de ecologische is de vraag welke er stand houden met de kennis van vandaag. Nu het erop lijkt dat het slagveld kan worden verlaten en de partijen de gelegenheid krijgen meer ontspannen naar voors en tegens te kijken, kunnen de resultaten nog verrassend zijn.'

Maar er is meer gebeurd. In Stromenland kwamen uitvoerig ingenieurs aan het woord die erop wezen dat de belangen van de Westerscheldenatuur beter gediend worden door een structurele benadering van de stromingen, zandverplaatsingen en bijbehorende ontwikkelingen in de Westerschelde (met voor de natuur als belangrijkste het zogeheten intergetijdegebied). Het gaat, zo zeiden ze, om 'de werking van het systeem'. In de Nederlandse en Europese politiek is natuurbehoud teveel gelijkgesteld met nú vierkante meters tellen. Al langer deden zulke inzichten de ronde, maar politieke of publieke aandacht was er niet voor. Commissaris van de Koningin Karla Peijs riep naar aanleiding van een rapport met deze strekking (van Deltares) uit: 'Waar bemoeien ze zich mee?'

Inmiddels heeft de Vlaams-Nederlandse Schelde Commissie (VNSC) in november 2013 de brochure Water, zand en slib in het Schelde-estuarium. Inzichten uit het Vlaams-Nederlandse onderzoek uitgebracht, waarin de structurele benadering in het middelpunt wordt gesteld. En in juni 2014 organiseerde de VNSC een stakeholder-workshop over 'de werking van het systeem'.

In Stromenland werd de strijd rond de Hedwigepolder vergeleken met die rond de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt in de jaren zeventig. De overeenkomst was dat de actievoerders verloren, maar door hun verzet bijdroegen aan een drastische koerswijziging, die niet alleen een compromis was maar, zoals alle betrokken partijen spoedig concludeerden, tot een veel beter beleid leidde. in het Amsterdamse geval doordat de hele visie op de stadsontwikkelng veranderde. Ook aan de Westerschelde ligt zo'n soort koerswijziging voor de hand.


DE BEKENTENIS VAN BORIS VAN DER HAM (D66)
In zijn boek De koning kun je niet spelen, toneelwetten voor kiezers en politici, deed voormalig D66-Tweede Kamerlid Boris van der Ham zomer 2014 een opmerkelijke bekentenis. Hij was een tijdlang woordvoerder in de Tweede Kamer voor economische zaken, natuur en milieu en schrijft terugblikkend op het jarenlange debat over de Zeeuwse Hedwigepolder:

'Wat een idiote afspraak om zo'n poldertje onder water te zetten. Voor zoiets kan toch een praktische oplossing worden gevonden? Wat zonde van de echte en vooral de onechte emoties.' Lees verder...


STROMENLAND 'BESTE GRENSOVERSCHRIJDENDE BOEK'
Uit 82 inzendingen heeft de jury van de Zeeuwse Boekenprijs 2013 tien boeken genomineerd. Daaronder is ook Stromenland. De wereld rond de Westerschelde. Voor het lijstje van tien lees verder...

Op 9 november 2013 werden de prijzen bekendgemaakt. De juryprijs ging naar Oek de Jong voor zijn roman Pier en oceaan, die grotendeels in Zeeland speelt. Vier boeken kregen van de jury een 'Accolade', waaronder Stromenland voor beste grensoverschrijdende boek. De publieksprijs werd uitgereikt aan Tinke Leene voor het Zeeuwse Knop Bakboek.


BRANDS MET BOEKEN
Zondag 12 mei 2013 ging het televisieprogramma van Wim Brands, Brands met Boeken, over Het been in de IJssel van Joris van Casteren en Stromenland van Hans Schoots. Bekijk hier de uitzending...


LEZEN TV: HOE MOET HET VERDER MET DE WESTERSCHELDE?



Bijna zeven jaar lang is er discussie geweest over natuur en scheepvaart in de Westerschelde. De debatten in het Nederlandse parlement liepen hoog op en iedereen in Nederland had er een mening over. Sinds het kabinet Rutte II heeft besloten dat de veelbesproken Hedwigepolder onder water wordt gezet, is de publieke discussie in het land verstomd. Terwijl de toekomst van de Westerschelde nog net zo actueel is als voorheen.

Wie zich verdiept in de nieuwe wetenschappelijke kennis over het gebied die bij de onderzoeksinstituten in Nederland en België aanwezig is, heeft reden tot optimisme. Bekijk het interview over het boek Stromenland op Lezentv...


Presentatie Stromenland in Middelburg
'DIT BOEK IS VERPLICHTE STOF VOOR ELKE ZEEUWSE POLITICUS'

Op 19 april 2013 werd Stromenland. De wereld rond de Westerschelde gepresenteerd bij boekhandel De Drvkkery op de Markt in Middelburg.

Hoofdbestanddeel van het programma was een discussie over het boek tussen Willem van den Broeke (economisch historicus aan Roosevelt University College), Siem Buijs (voormalig Zeeuws Tweede Kamerlid) en de auteur. Moderator was Jan van Damme, boekenredacteur van de Provinciale Zeeuwse Courant.

Siem Buijs vond Stromenland verplichte stof voor elke Zeeuwse politicus: 'Het zet je aan het denken, dit boek, over wat Zeeland voor strategie kan ontwikkelen voor de toekomst, ten aanzien van de Westerschelde. Op dit moment is het over ons en zonder ons. Ik denk dat je het als Zeeuwse politiek naar je toe moet trekken en daarom vind ik dit verplichte stof. Waar ik van onder de indruk ben, is dat er zonder polarisatie of schuldvragen een globaal overzicht is vanuit alle invalshoeken. Een helikopterview.'

Voor een verslag van de discussie Lees verder...

Uit het voorwoord van Stromenland: Lees verder...

Het schrijven van Stromenland is mede mogelijk gemaakt door steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en het NIAS (Netherlands Institute for Advanced Studies in the Humanities and Social Sciences).

____________________________________________________________


TENTOONSTELLING EN BOEK OVER BERT HAANSTRA ALS SCHILDER, TEKENAAR, FOTOGRAAF
Van 16 augustus t/m 15 oktober 2014 werd bij het Donaldson Instituut in Noord-Scharwoude de door filmhistoricus Egbert Barten en ondergetekende samengestelde tentoonstelling 'Bert Haanstra, schilder, tekenaar, fotograaf' gehouden. Voor Haanstra tegen 1950 professioneel filmmaker werd, werkte hij als persfotograaf en kunstschilder. Dat hij ook op dat gebied talenten had, bleek uit deze expositie, waar veel van zijn werk voor het eerst te zien was. 620 mensen bezochten de tentoonstelling.

Bij de opening verscheen mijn boek Bert Haanstra, schilder, tekenaar, fotograaf. Het boek (prijs 24,95 euro, hard cover, 28x28 cm, 96 pag, volledig in kleur, vormgeving Piet Schreuders) is te bestellen bij donaldsoninstituut.nl

Beluister het interview in Tros Nieuwsshow op 2u18min


Bert Haanstra, 'Lijnbaansgracht' (1943).


DE ZWIJGENDE MEERDERHEID DER KUNSTENAARS
Tussen het modernisme van De Stijl na de Eerste Wereldoorlog en de revolutie van Cobra eind jaren veertig ging de meerderheid van de Nederlandse kunstenaars een weg van gematigde vernieuwing. Lees verder...


VAN FANFARE TOT SPETTERS
Studiejaar 2016/2017: voor mij als auteur was het leuk nieuws te horen dat mijn boek Van Fanfare tot Spetters. Een cultuurgeschiedenis van de jaren zestig en zeventig, in 2004 verschenen bij Uitgeverij Bas Lubberhuizen/Filmmuseum (Eye), nog steeds verplichte lectuur is voor het derde jaar van de Nederlandse Filmacademie. Het boek wordt ook als collegestof gebruikt op enkele universiteiten en hogescholen.

De volledige tekst van het boek is al meer dan 200 keer bekeken op academia.edu


RADIO-INTERVIEW OVER VAN FANFARE TOT SPETTERS

In het radioprogramma OVT (Online te beluisteren)


FEMINISTISCH FILMPIONIER
Nouchka van Brakel was de eerste die in Nederland een feministische speelfilm maakte. In 2016 zit ze vijftig jaar in het filmvak. Lees verder...


OVER CONSTANTS NEW BABYLON
Lees in Hollands Maandblad (juni 2016) mijn artikel over het jaren zestigvisioen van de Spelende Mens.


Constant, Schets voor hangende sector, 1964


DE HOLLANDSE DOCUMENTAIRE SCHOOL...
In Tijdschrift voor Mediageschiedenis nummer 1-2010 werd mijn boek Bert Haanstra - Filmer van Nederland gerecenseerd (zie aldaar). Nummer 2-2010 bevatte een reactie mijnerzijds, speciaal over het in de Nederlandse filmgeschiedschrijving omstreden begrip 'Hollandse documentaire school'. Met een vervolg anno november 2015. Lees verder...


VERTALER DAVID COLMER KRIJGT OEUVREPRIJS

David Colmer, die ook Gevaarlijk leven. Een biografie van Joris Ivens in het Engels heeft vertaald, heeft najaar 2012 van het Nederlands Letterenfonds de oeuvreprijs gekregen voor zijn vele bijzondere vertalingen van het Nederlands naar het Engels.

David, in 1960 geboren in Australië en wonend in Amsterdam, vertaalde werk van Annie M.G. Schmidt, Hugo Claus, Anna Enquist, Arthur Japin, Adriaan van Dis, Dimitri Verhulst, Gerbrand Bakker en vele anderen. Hij schreef verder de romans Lew en Op de verkeerde plek.


SYMPOSIUM 75 JAAR SPAANSE BURGEROORLOG
Op vrijdag 20 mei 2011 werd bij Spui25, debatcentrum van de Universiteit van Amsterdam, een symposium gehouden naar aanleiding van het feit dat 75 jaar geleden op 17-18 juli 1936 de Spaanse Burgeroorlog uitbrak. Deze burgeroorlog, die duurde tot 1939, geldt als aanloop naar de Tweede Wereldoorlog in Europa. De laatste tijd verschuift de interesse van historici naar Spanjes 'vooroorlogse' jaren: tussen 1931 en 1936 bestond in dat land even een moderne parlementaire democratie en de vraag klinkt waarom die ten onder ging.

Zie voor het programma de website van Spui25

Mijn lezing tijdens het symposium bij Spui25


ERIK VAN LIESHOUTS 'KUNST KRISE'
Bij de Berlijnse Galerie Guido W. Baudach is najaar 2011 het boek Erik van Lieshout, Kunst Krise Ivens Rietveld verschenen. Het is de tweedimensionale neerslag van Erik van Lieshouts installatie met dezelfde naam, waardoor eigenlijk een heel nieuw kunstwerk ontstaat. Aan het boek heb ik een tekst over filmmaker Joris Ivens en de Belgische mijnstreek de Borinage bijgedragen.

Voor meer historische achtergrond bij verwantschap en verschil tussen ontwerper-architect Gerrit Rietveld en Joris Ivens lees verder...


ZEGT EEN BEELD ECHT MEER DAN DUIZEND WOORDEN?
Op 6 en 7 februari 2010 vond in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam het door velen bezochte Weekeinde van het Fotoboek plaats onder het motto 'Verhalen vertellen'.

Diverse fotografen, onder wie de Brit Julian Germain, hielden voordrachten over hun werk. Ook in diverse andere lezingen kwam het thema 'Verhalen vertellen' aan de orde. Tijdens het Weekeinde heb ik een lezing gehouden onder de titel 'Zegt een beeld echt meer dan duizend woorden?' Het was een pleidooi voor fotoboeken met een nieuwe synthese tussen woord en beeld, waarbij fotografen en schrijvers vanaf het begin aan een gezamenlijk project werken. Een methode die je tegenwoordig nog wel eens in de geïllustreerde tijdschriften tegenkomt, maar helaas zelden in boekvorm.


RADIO-INTERVIEWS OVER BERT HAANSTRA - FILMER VAN NEDERLAND
Op 11 september 2009 in het radioprogramma OBA Live (Online met beeld)
Op 6 september 2009 in het radioprogramma OVT (Online te beluisteren)

Interview over '2016 Bert Haanstrajaar' op 'Tijd voor Max Radio' 2-6-2016




^