WELKOM OP DE WEBSITE VAN HANS SCHOOTS
onafhankelijk onderzoeker en schrijver


LAATSTE UPDATE DONDERDAG 8 DECEMBER 2016

Contact: hschoots@wxs.nl

Zie ook Publicatielijst
Check out Hans Schoots op Academia.edu




OP DEZE PAGINA:
Actueel ... 9/11 ... Vietnam ... Koude Oorlog ... Tweede Wereldoorlog ... Spaanse Burgeroorlog ... Franse Tijd ... Moderne kunst en de ideologieën van de Twintigste Eeuw

OP DE NIEUWSPAGINA:
Constants New Babylon ... Feministisch filmmaker Nouchka van Brakel ... Ivenspolitiek ... The Conscience of Cinema? ...
Bert Haanstra ... de Hollandse Documentaire School ... Scheepsbouw ... Stromenland ... Van Fanfare tot Spetters

 

Fotograaf Robert Capa op D-Day. Foto David Scherman >

 

TOP TWEEDUIZEND 2016
De decembertoptweeduizend is er weer. Zie hier mijn persoonlijke pop-rock album top 100 met anti-Queen-garantie! Lees verder...


Radio Caroline DJ Johnnie Walker

 

ACTUEEL...

WIE DE GESCHIEDENIS NIET KENT, BEGRIJPT WEINIG
8-12-2016 - Van zekere kant wordt beweerd dat de islam van nature gewelddadig is. Zoiets kan alleen iemand zeggen met een wereldbeeld zo plat als een stuiver die onder de tram gelegen heeft, waarin de selectieve indrukken van vandaag de maatstaf zijn voor alle dingen.

Nog in de jaren zeventig kon je zonder enig probleem vanuit Nederland liftend over land naar India reizen. Je kwam door Turkije, Syrië, Irak, Iran, Afghanistan en Pakistan. Van oorlog was nergens sprake, een aantal van deze landen werd geleid door wereldse regeringen en repressie heerste er zeker, maar die was zelden door de islam geïnspireerd en er ook niet primair tegen gericht. Hetzelfde gold buiten deze route, in Egypte, Tunesië, Algerije en Marokko. Libië was een geval apart, omdat Khadaffi een eigen variant op de islam had bedacht van waaruit hij zogenaamd regeerde, maar daar zag de rest van de islamitische wereld niks in. Dan is er nog het grootste islamitische land ter wereld, Indonesië. Ondanks het feit dat de grote meerderheid van de bevolking er vanouds islamitisch is, heeft de islam zowel in de onafhankelijkheidsstrijd als in staatszaken onder de regeringen van Soekarno en Soeharto alleen zijdelings een rol gespeeld. Van de Tweede Wereldoorlog tot eind jaren zeventig leefde het grootste deel van de islamitische wereld, als het om de religie ging, meestal in vrede.

Dit veranderde toen in 1979 de Sjah van Perzië (Iran) omver werd geworpen, Ayatollah Khomeini erin slaagde de leiding over de omwenteling in handen te krijgen en een nieuw fundamentalistisch regime werd geïnstalleerd. Iran begon het extremisme te exporteren en inspireerde onder meer Afganistan. Aan het einde van datzelfde jaar viel de Sovjetunie dat land binnen om islamitisch verzet de kop in te drukken. In de jarenlange oorlog die volgde groeide ook daar het moslimfundamentalisme. De Sovjets werden verdreven en de Taliban kwam aan de macht. Door deze gebeurtenissen kreeg een gewelddadige stroming in de islam internationaal de wind mee.

Een bekend argument is ook dat de Koran oproept tot geweld. Ook hier hebben historici een voorsprong. De realiteit is immers dat de betekenis van religieuze boeken in de loop van de tijd verandert. Dit geldt voor de Bijbel, voor de Koran en trouwens ook voor elk ander boek. Tijdens de kruistochten gold vooral Jezus' kreet 'Ik ben het zwaard', nu wil het christendom vooral een leer van liefde zijn. Tijdens de Arabische veroveringsoorlogen in de Middeleeuwen werd er ook met het zwaard Gods gezwaaid, maar er zijn in de islamitische wereld ook lange perioden geweest waarin de godsdiensten daar vreedzaam naast elkaar leefden.

Degenen die op zoek gaan naar de meest letterlijke interpretatie van de Bijbel of de Koran om hem zo te bekritiseren, redeneren als fundamentalisten. Ze denken niet historisch en begrijpen daarom niet dat de gelovigen, de wijzen of de kerk bepalen wat er in hun boek staat.


'HET IS DE ECONOMIE, HILLARY'
1-12-2016 - Terug naar het jaar 1991 en het begin van Bill Clintons eerste campagne voor het presidentschap. Clintons aankomende adviseur Stanley Greenberg 'dacht dat Clinton wel eens de Democraat zou kunnen zijn die kon slagen. Door zijn diepgaande betrokkenheid bij de kleine arme staat Arkansas had hij een natuurlijk en direct vermogen om mee te voelen met de man aan de lopende band, op de boerderij of in het koffiehuis, de gewone man die zich zorgen maakte over de economie.' Het is een citaat uit Bob Woodwards boek The Agenda (1994) over de Clintoncampagne.

Zell Miller, een vriend van Clinton en gouverneur van Georgia, zei toen over de Democratische partij: 'Al veel te lang hebben wij bij presidentsverkiezingen de nadruk gelegd op verkeerde dingen. We gingen liever het gevecht aan over sociale vraagstukken dan over economische vraagstukken die het dagelijks leven van Amerikaanse gezinnen bepalen.' Miller drong erop aan dat de partij zich minder zou richten op 'elitaire sociale vraagstukken zoals burgerrechten, gelijke rechten voor homo's, bidden op school, abortus en kunst, en dat zij zich weer zou richten op het “economisch populisme”.'

'Deze zogenaamde “middenklassekwesties” of “kwesties van de-economie-van-de-keukentafel” bepaalden, domineerden en vernietigden zelfs levens van hele gezinnen,' vond Clintons adviseur Paul Begala. 'Een goede baan, je kinderen een universitaire opleiding kunnen meegeven, betaalbare gezondheidszorg en een oude dag met financiële zekerheid, dat waren de dingen waar kiezers zich druk om maakten.' Woodward: 'Het was bijna letterlijk wat Clinton al die tijd al had verkondigd.' Op de nationale conventie van de Democratische Partij aanvaardde Clinton de kandidatuur voor het presidentschap 'in naam van de hardwerkende Amerikanen die onze vergeten middenklasse vormen.'

De absurde haatsfeer van 2016 ontbrak in de eerdere strijd tussen Bill Clinton en George Bush Sr., Clinton bleef in 'sociale kwesties' aan de linkerkant en het gaat wat ver zijn campagne populistisch te noemen, maar verder zijn er toch opvallende overeenkomsten tussen zijn benadering, die hem het presidentschap bracht, en die van Donald Trump en Bernie Sanders. En minder tussen die van hem en Hillary.

Daar is wel een reden voor, of beter gezegd: Hillary Clinton stond voor het lastige probleem hoe in een gepolariseerd land zowel de oude arbeidersklasse als de minderheden en immigranten aan zich te binden. In de noordelijke swing states die naar Trump gingen, gaven witte (ex-) arbeiders in de exit polls als belangrijkste reden voor hun keuze voor Trump zijn immigratiestandpunt.

(De citaten zijn uit De Clan, de Nederlandse vertaling van Woodwards boek, p. 15-20, 47. Verschenen bij uitgeverij Balans.)

 

OBAMA'S SYRIË-POLITIEK WAS ZO SLECHT NIET
26-11-2016 - Barack Obama heeft steeds geweigerd grootschalig militair in te grijpen in Syrië. Terecht. De kans dat het er door interventie alleen maar erger op wordt is levensgroot, zoals de welbekende ervaringen uit Irak en Libië leren.

Niet een van de strijdende partijen in de Syrische burgeroorlog lijkt een meerderheid van de bevolking te vertegenwoordigen. De regering van Assad heeft zijn eigen achterban maar kan alleen de overhand krijgen met hulp van de Russen, IS kwam van over de Iraakse grens en steunt grotendeels op buitenlanders, de Koerden strijden tegen wie hun autonomie bedreigt, allerlei moslim-terroristische en fundamentalistische groepjes hebben hun eigen legertjes namens niemand en er is het Vrije Syrische Leger, dat de minderheid van gematigde krachten vertegenwoordigt. Met gematigd wordt dan meestal bedoeld: min of meer werelds en democratisch. Het feit dat in landen als Syrië en Egypte een heel groot deel van de bevolking niet bestaat uit moderne, met een iPhone zwaaiende middenklasse-opstandelingen, maar uit bedaagde conservatieve moslims (die ook iPhones hebben), gaat er bij ons in het Westen nog steeds moeilijk in. Zij zijn in Syrië degenen die de strijd veelal ondergaan en als het kan proberen weg te komen.

De Verenigde Staten en een aantal Europese landen hebben zich vooral verbonden met het Vrije Syrische Leger. Tijdens de zogeheten Arabische Lente van 2011 ontstond even de verwachting dat Assad, net als Khadaffi in Libië en Mubarak in Egypte, gemakkelijk omvergeworpen kon worden. Dat Mubarak het jaar daarop al vervangen zou worden door zijn evenknie Al Sisi was toen nog onbekend. Na de interventie in Libië van 2011 hoopte de gematigde Syrische oppositie op vergelijkbaar westers ingrijpen. Zonder zulke steun was ze niet in staat Assad te verdrijven, dat was al duidelijk voor de Russen intervenieerden. Nu, na vijf jaar burgeroorlog, is IS op de terugtocht, mengen de Koerden zich niet teveel in de strijd tegen Assad, kunnen de jihadisten en de vrije groepen zelfs samen geen doorbraak tegen Assad forceren en is Assad met Russische hulp in het offensief.

De oppositie zegt ook al vijf jaar dat Assad weg moet, maar is dus niet in staat hem weg te krijgen. En om dat laatste gaat het. Hoe verwerpelijk het regime ook is, lege woorden die eisen worden genoemd, helpen niet. Ook het Westen verklaart gewoonlijk dat Assad moet verdwijnen, maar ook dat is symboolpolitiek nu het - terecht - niet bereid is massaal militair in te grijpen om een dergelijke regime change af te dwingen.

Anders dan wij in het Westen graag willen, gaat de oorlog in Syrië nauwelijks (meer) over democratie, hij gaat over soennieten versus sjiieten, over de positie van binnenlandse minderheden als Koerden, Alevieten en Christenen, over de onderlinge verhoudingen tussen de grootmachten (waaronder ook China, dat Assad passief steunt) en tussen nabijgelegen landen als Turkije en Iran.

Op dit moment praten de Verenigde Staten en Rusland nauwelijks nog. We moeten hopen dat dit verandert en een uitruil van belangen tussen de grootmachten alsnog tot een einde aan de Syrische burgeroorlog leidt. Anders komt het erop neer dat de burgeroorlog moet 'uitwoeden', zoals onze Nederlandse verslaggevers ter plaatse al op het televisienieuws hebben verklaard. Kan zijn. Maar dan gaan er nog vele doden vallen, blijft een overwinning van gematigde krachten op het slagveld zeer onwaarschijnlijk en is de kans groot dat Assad met Russische hulp wint.

Er bestaan nog wel enkele andere mogelijkheden. De ene is dat Turkije grootschalig intervenieert in Syrië. Maar een repressieve soennitische islamist als Erdogan lijkt niet echt een aantrekkelijk alternatief voor Assad. De andere is dat de jihadistische oppositiegroepen versterkt worden met ex-IS-ers en Assad alsnog terug weten te dringen. Ook dan zijn we nog verder van huis af.

P.S. En de rode lijn dan? Obama heeft verklaard dat hij in Syrië zou ingrijpen wanneer Assad een rode lijn over zou gaan: het gebruik van chemische wapens. Toen Assad ze gebruikte greep Obama niet in. Wel leverde Assad onder druk van de internationale gemeenschap en Obama's dreigement zijn chemische wapens in bij de VN. Ze werden vernietigd op de Middellandse Zee.


DOOR GEVAARLIJKE GEKKEN OMRINGD
22-11-2016 - Het is ongelofelijk, maar zo langzamerhand moet Europa er rekening mee houden dat de Verenigde Staten van trouwste bondgenoot tot vijand kunnen worden. Aangezien er ook aan Russische en Turkse kant nationalistische autocraten met ambities over de grenzen zijn opgestaan, krijgt W.F. Hermans' oude boektitel Door gevaarlijke gekken omringd nieuwe geopolitieke dimensies. Ogenschijnlijke kleinigheden demonstreren hoe groot de dreiging van over de oceaan is. Donald Trump is van mening dat hij Groot-Brittannië – Amerika's belangrijkste bondgenoot sinds 1945 – een rechtsextremist als Nigel Farage als Brits ambassadeur in Washington kan opdringen. Hier zijn maar twee verklaringen voor: Trump denkt echt dat dit moet gebeuren en is dus iemand met machtswellust en minachting voor een bevriend land, of het is pesterij, waarmee hij zich ook een niet te vertrouwen bondgenoot toont. Dit soort willekeur hoeft zich maar op een wat grotere schaal te reproduceren of Trump wordt een rechtstreekse bedreiging voor Europa. We mogen hopen dat de gematigde vleugel van de Republikeinse Partij hem terug in zijn hok krijgt, maar verder kunnen wijzelf alleen maar streven naar het beste, en ons vooral ook voorbereiden op het slechtste.


MAAR ÉÉN GALLISCH DORPJE…



21-11-2016 - Het Kremlin vraagt om uitleg over een voorval dat rond 18 november 2016 plaats vond boven Zwitserland. Een Russisch regeringsvliegtuig was daar op weg naar de APEC-conferentie in Lima. Er is niet bekend gemaakt of ook Poetin aan boord was. Naast het toestel doken drie F-18 gevechtsvliegtuigen van de Zwitserse luchtmacht op. Ze volgden het Russische toestel tot dat het luchtruim weer verliet.

Alleen al in 2016 hebben Russische militaire vliegtuigen zo'n 600 keer moedwillig de verdediging van het luchtruim van andere Europese landen op de proef gesteld. Zo meldden zware bommenwerpers zich aan de grenzen van Groot-Brittannië en Nederland.

Boven Zwitserland ging het niet om een militair Russisch vliegtuig. Het lijkt er dan ook op dat de Zwitsers vooral een politieke boodschap hadden: hier maken alleen wij de dienst uit en wij laten niet met ons sollen.
Leve de Zwitsers!

Het bericht haalde de Nederlandse kranten niet.

(Zie The Independent, 19-11-2016. Een verslaggever van persbureau Reuters maakte foto's van het voorval vanuit het Russische vliegtuig.)


INTIMIDATIEMETHODE
De nieuwste intimidatiemethode is iemand ervan te beschuldigen dat hij of zij 'de gewone man' niet kent. Of dit waar is, en of de spreker zelf die dan wel kent, doet niet ter zake. Het doel ervan is vooral iemand de mond te snoeren die ergens anders over denkt.


MEERDERHEID-MINDERHEID
Voor de meeste revoluties, omwentelingen en verkiezingsuitslagen geldt: tegenover de massa's die vanwege hun overwinning juichend over straat gaan – zij worden vaak 'het volk' genoemd – staan massa's die thuis zitten te kniezen. En vaak vormen deze thuiszitters een bijna even groot gedeelte van de bevolking of zelfs de meerderheid. Overwinnaars die daar geen oog voor hebben, krijgen vroeg of laat de rekening gepresenteerd.


OORLOG EN VREDE __________________________________________

15 JAAR NA 9/11: ESCAPISME MAG
Toen Frans Afman, de bestuursvoorzitter van het Nederlands Filmfestival in Utrecht, acht dagen na 9/11 het festival opende met verwijzing naar 'de strijd voor het behoud van vrijheid en democratie' die Amerika voerde, wekten zijn emoties eigenlijk vooral bevreemding bij de aanwezigen.
Lees verder...


PETER ARNETT - LIVE FROM THE BATTLEFIELD
Toen Peter Arnett wereldberoemd werd met live-verslagen van de bombardementen op Bagdad in de Eerste Golfoorlog, was hij al dertig jaar reporter op de slagvelden van vele landen. De helft van zijn memoires met de titel Live from the Battlefield gaan over Vietnam waar hij van 1962-1975 werkte. Lees verder...


APOCALYPSE NOW: 'HET ULTIEME THEMAPARK'
Francis Ford Coppola's Apocalypse Now blijft een grootse film over het menselijk tekort, maar wie, voor zover via een speelfilm mogelijk, dichter bij de realiteit van de Vietnamoorlog wil komen, kan misschien beter Full Metal Jacket, Platoon of The Deerhunter bekijken. Lees verder...


JORIS IVENS AND VIETNAM: ENTANGLEMENTS AT THE SEVENTEENTH PARALLEL
Filmmakers Joris Ivens and Marceline Loridan hardly knew the backgrounds of the war that was raging at Vietnams seventeenth parallel, but made an influential film about it. Continue...


NAWEEËN VAN DE VIETNAMOORLOG: IVENS' PRISONERS DILEMMA
Over Amerikaanse krijgsgevangenen in Noord-Vietnam. Lees verder... English follows Dutch


BERT HAANSTRA EN DE KOUDE OORLOG
Haanstra's films waren tijdens de Koude Oorlog ook in Oost-Europa populair. In zijn contacten met het oosten verklaarde hij zich een groot voorstander van de uitwisseling van filmers en kunstenaars, 'maar ik wil niet de kans lopen als een (klein) (s)pionnetje te dienen.' Lees verder...


WANDADEN VAN DE WEHRMACHT IN OOST-EUROPA
De Duitse Wehrmacht liet zich gebruiken als instrument voor Hitlers rassenpolitiek. Lees Verbrecherischen Befehle


PROPAGANDAFILMS UIT DE TWEEDE WERELDOORLOG
Het Internationaal Documentaire Festival Amsterdam wijdde ooit een programma aan propagandafilms uit de Tweede Wereldoorlog. Lees verder...


DE WEG NAAR DE AFGROND - ERNST JÜNGER EN DUITSLAND
Een conservatieve Duitse officier werd na de Tweede Wereldoorlog symbool van verzoening tussen Frankrijk en Duitsland. Lees verder...


PARIJS NA DE BEVRIJDING
De Britse historicus Antony Beevor heeft terecht veel aandacht en veel lezers getrokken met zijn boeken over de Slag bij Stalingrad en de ondergang van Berlijn in 1945. Zijn Nederlandse uitgever heeft daarna ook een boek van hem uit 1994 in vertaling uitgebracht: Parijs na de bevrijding. Bedoeld wordt de bevrijding van Parijs in 1944, tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. Opnieuw een bijzonder lezenswaardig boek. Lees verder…


DE TWEEDE WERELDOORLOG ALS SPIEGELPALEIS
De visie die schrijver W.F. Hermans in zijn roman De donkere kamer van Damokles op de Tweede Wereldoorlog geeft, drukte enkele decennia lang zijn stempel op de Nederlandse films over de oorlog. Lees verder...


OVER HET ONTSTAAN VAN DE SPAANSE BURGEROORLOG (1936-1939)
Een andere analyse van de oorzaken van de Spaanse Burgeroorlog.
Lees verder in Euforie en ontnuchtering

Meer over dit onderwerp op de Startpagina Spaanse Burgeroorlog


ÉMILE ZOLA: JOURNALIST IN OORLOGSTIJD
De Franse schrijver Émile Zola werd behalve van zijn romans bekend door zijn stellingname in de Dreyfuss-affaire. In tijd van oorlog werkte hij ook als verslaggever. Lees verder...


ARISTOCRATEN, YVERAARS EN SLIJMGASTEN - IN TIEN STAPPEN DOOR DE FRANSE TIJD (1794-1815)

Lees hier het gratis online boekje door Hans Schoots.

Een overzicht van de Franse Tijd in Nederland in tien hoofdstukken - oorspronkelijk artikelen in Historisch Nieuwsblad. Op basis van de actuele literatuur, aangevuld met links naar andere gratis boeken online en radioprogramma's.

______________________________________________

MODERNE KUNST EN DE IDEOLOGIEËN VAN DE 20STE EEUW

In twee recente boeken over kunstgeschiedenis wordt de relatie tussen het modernisme in de beeldende kunsten en de politieke ideologieën van de twintigste eeuw aan de orde gesteld. In The Liberation of painting. Modernism and Anarchism in Avant Guerre Paris stelt de Amerikaanse Patricia Leighten dat de moderne kunst van voor de Eerste Wereldoorlog sterk werd beïnvloed door het anarchisme. In Kunstenaars van de Kultuurkamer concludeert de Nederlandse Claartje Wesselink dat de Nederlandse kunstwereld, met Stedelijk Museumdirecteur Willem Sandberg voorop, er na de Tweede Wereldoorlog toe neigde realistische kunst als moreel 'fout' te beschouwen en abstracte kunst als 'goed'.

Dan had Willem Sandberg daarin ongelijk. In Nederland was de meest vooraanstaande kunstenaar in het verzet tegen bezetting en antisemitisme de welhaast classicistische beeldhouwer Gerrit Jan van der Veen, terwijl modernistische kunstenaars zich wereldwijd wisten te verbinden met alle grote ideologieën van de eeuw: het kapitalisme, het communisme, het fascisme, het nazisme en inderdaad ook het anarchisme. Omgekeerd wisten al deze denkrichtingen en maatschappijen het modernisme te incorporeren. Ook het nazisme, waarvan wel de foto's van Hitler boven de maquettes van een classicistisch nieuw centrum van Berlijn bekend zijn, maar niet het feit dat de meeste utiliteitsbouw in nazi-Duitsland modernistisch was. Uitgesproken modernistische filmmakers als Leni Riefenstahl en Walter Ruttmann waren er prominenten.

Het artikel 'The avant-garde's adaptability to the ideologies of the 20th century' gaat uitvoerig op deze kwesties in, met de avant-gardefilm als uitgangspunt, maar een blik op de maatschappelijke positie van de hele moderne kunst in de eerste helft van de twintigste eeuw. Lees verder…


DE CULTUUR VAN MADRID
Voor de reiziger die verder wil kijken dan de oppervlakte van de Madrileense cultuur is het boek Ongenaakbaar Madrid onmisbaar.

Redactie Arjen Fortuin en Hans Schoots, met bijdragen van een groot aantal prominente Spanjekenners uit Nederland en Vlaanderen.

'In Ongenaakbaar Madrid is de liefde voor Madrid voelbaar aanwezig... Een onweerstaanbare uitnodiging tot een bezoek aan de stad...' (Ger Groot in NRC Handelsblad)

Inhoudsopgave... (boek is alleen nog antiquarisch verkrijgbaar)


COLUMNS IN DE FILMKRANT
'Filmhistoricus Hans Schoots legt maandelijks de filmkritiek op de sofa', luidde de aanhef van de column 'Analyze this' in de Filmkrant.
Lees verder...


Alle teksten op deze site © Hans Schoots

Ontwerp en websitebouw: Rob Zeeman, Amsterdam
Redactie en websitebeheer: Hans Schoots

Foto's in de menubalk boven v.l.n.r.: De Newyorkse gangsterbaas Abe Reles doodgeschoten / Architect Mies van der Rohe in Chicago (r.) / Communistenleider Paul de Groot / Hitlers favoriete filmregisseur Leni Riefenstahl